Blogs

Symposium ‘Compensatie voor Slachtoffers van Mensenhandel´

Geplaatst op 16-10-2013 door Redactie CKM (0 reacties)

10 oktober 2013 vond het symposium ‘Compensatie voor Slachtoffers van Mensenhandel’ plaats naar aanleiding van het gelijknamige rapport van Marijn Heemskerk en FairWork . Na het welkomstwoord van Tineke Strik (Eerste Kamerlid Groenlinks) kwamen verschillende sprekers aan het woord.

Marijn Heemskerk besprak als eerste de mogelijkheden die slachtoffers van mensenhandel hebben om hun schade vergoed te krijgen. Er zijn vier manieren voor slachtoffers om te worden gecompenseerd:
- Het slachtoffer kan schadevergoeding vorderen in het strafproces waarin de mensenhandelaar wordt vervolgd;
- Het slachtoffer kan schadevergoeding vorderen van de mensenhandelaar in een civiele procedure;
- Het slachtoffer kan een aanvraag indienen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven;
- Het slachtoffer kan een schikking treffen met de mensenhandelaar.

In het strafproces zijn ook weer drie verschillende manieren:
- Het slachtoffer kan zich voegen in het strafproces en een civiele vordering tegen de verdachte indienen;
- De rechter kan op verzoek van het OM of ambtshalve een schadevergoedingsmaatregel opleggen;
- De rechter kan een bijzondere voorwaarde bij strafoplegging toepassen.
Volgens Heemskerk wordt de laatste mogelijkheid (bijna) nooit gebruikt. Een belangrijke uitkomst van het onderzoek is dat maar 30% van de slachtoffers van mensenhandel zich voegt als benadeelde partij in het strafproces. Een belangrijke aanbeveling is dat rechtbanken altijd een schadevergoedingsmaatregel zouden moeten opleggen, ook als het slachtoffer zich niet voegt bij het strafproces. Mensenhandel mag niet lonen.

Marieke van Doorninck van La Strada International gaf een toelichting op het rapport ‘Findings and Results of the European Action for Compensation for Trafficked Persons’ van Comp.Act. Volgens van Doorninck is compensatie een belangrijk slachtofferrecht waar hulpverleners te weinig kennis van hebben. Ze beveelt aan dat hulpverleners hiervoor worden opgeleid. In verschillende andere Europese landen is een poster gemaakt met daarop de mogelijkheden en de te nemen stappen voor schadevergoeding. Ook beveelt ze aan een databank te maken met daarin verschillende schadevergoedingszaken van zowel binnenland als buitenland.

Als derde sprak Jojan Wagemans, jurist bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Wagemans zette uiteen hoe het Schadefonds te werk gaat en vertelde over de wijzigingen die in 2012 zijn doorgevoerd. Zo is er nu een meer burgergerichte aanpak en zijn er drie juristen die zich bezighouden met mensenhandel. Daarnaast wordt sinds 2012 altijd ernstig letsel verondersteld bij seksuele uitbuiting. Bij overige uitbuiting moet het slachtoffer aantonen dat hij ernstig letsel heeft. Wagemans noemt het aannemelijk maken van mensenhandel en daarmee het slachtofferschap een knelpunt. Belangrijk is dat er voldoende steunbewijs geleverd wordt als de mensenhandelaar niet veroordeeld is. Een verklaring van de officier van justitie of de politie waarin staat dat het slachtoffer inderdaad slachtoffer van mensenhandel is, ondanks het onsuccesvolle strafrechtelijke onderzoek vindt het Schadefonds zwaarwegend steunbewijs.

Annet Koopsen, bekende mensenhandeladvocate gaf een aantal praktijkvoorbeelden. Een belangrijk punt is dat slachtoffers van mensenhandel niet altijd goed met de ontvangen schadevergoeding omgaan. Soms gaat het direct naar de pooier, soms gebruikt de mensenhandelaar het om te onderhandelen over de omgangsregeling van een gezamenlijk kind. Koopsen stelde voor om slachtoffers van mensenhandel een financieel adviseur toe te wijzen. Met betrekking tot het aanvraag doen bij het Schadefonds adviseert Koopsen om inderdaad de officier van justitie of de politie te betrekken bij het aannemelijk maken van het slachtofferschap. De verklaring van een officier van justitie of de politie dat het slachtoffer inderdaad slachtoffer van mensenhandel is, blijkt succesvol steunbewijs  te zijn geweest in een aantal zaken. Als laatste beveelt ook zij aan dat rechters ambtshalve schadevergoedingsmaatregelen opleggen. Dit geld zou in een fonds kunnen voor wanneer het slachtoffer bijvoorbeeld in de toekomst wel compensatie zoekt. Of eventueel voor andere slachtoffers van mensenhandel.

Officier van Justitie E. Melssen-Westphal noemt het gevaar van het faillissement. Wanneer de vorderingen heel hoog zijn kan het zijn dat het bedrijf failliet gaat en helemaal niks meer aan iemand kan betalen. Aan de andere kant kan een faillissement ook het doel zijn. De malafide werkgevers kunnen hun praktijken dan niet meer uitvoeren. In mensenhandelzaken is maatwerk het belangrijkste, aldus Melssen-Westphal.

Nationaal Rapporteur Mensenhandel Corinne Dettmeijer-Vermeulen sloot de dag af met het benadrukken van het belang van het vermelden van schadevergoeding in een nationaal verwijsmechanisme. Ze gaat er vanuit dat de uitkomsten van vandaag bij zullen dragen aan de rechten van het slachtoffer. Het slachtoffer moet centraal staan.


 

Reacties

Plaats een reactie